De Naoberhoeve: een plek die je wortels laat voelen

Terwijl ik richting de ingang van de boerderijwinkel loop, passeer ik een groep deelnemers die aan de koffie zit. Ze groeten me uitbundig. ‘Wilt u een kopje koffie?’ vraagt er één, terwijl een ander zich afvraagt of ik weet waar ik het toilet kan vinden. Hun vrolijkheid en behulpzaamheid maken me meteen duidelijk dat iedereen hier ertoe doet. Ondertussen paradeert een trotse haan op een berg zand bij de ingang, alsof hij de wacht houdt. Binnen staat Gerlof koffie te maken. Ik zie een energieke boer, die oogt alsof hij de hele boerderij op zijn schouders draagt maar daar niets zwaars in ervaart. Dit is een drukke, levendige plek, maar er is bepaald geen hectiek. Ik neem plaats in de gezellige koffiecorner van de winkel.  

De Noaberhoeve ademt diversiteit. Als Gerlof me rondleidt zie ik bloemen bloeien in felle kleuren, koeien loom in het veld grazen, kippen rondscharrelen. En overal zijn mensen bezig met kleine maar zinvolle taken. Gerlof vertelt hoe hij de boerderij bestuurt, niet vanuit zakelijke drijfveren, maar vanuit een overtuiging die dieper gaat. Hij runt de Noaberhoeve niet als een bedrijf, maar ‘als een levend organisme’ waarin mens, dier en aarde met elkaar verbonden zijn. Dat zie en hoor je in elk detail. 

Tekst gaat verder onder de foto.

Op de boerderij wordt gewerkt volgens de principes van de biodynamische landbouw. Alles draait om de kringloop van het leven: de seizoenen, de stand van de maan, het ritme van dag en nacht. De boerderij voorziet zoveel mogelijk in zichzelf, alsof het een eigen ecosysteem vormt. Er is veel aandacht voor de bodem, want de aarde waarop de boerderij gelegen is, is (hier) de basis van alles. Vruchtwisseling, biodiversiteit en het gebruik van natuurlijke preparaten versterken het land en de gewassen. Het is ‘landbouw met een ziel’, gebaseerd op de antroposofie van Rudolf Steiner en herkenbaar aan het Demeter-keurmerk. 

Wat me het meest treft, is hoe zorg en landbouw hier samenvallen. Deelnemers worden hier niet gezien als ‘cliënten’, maar als ‘deelnemers’. Ze zaaien, oogsten, verwijderen giftig onkruid, verzorgen de dieren en helpen in de winkel. Elke taak, hoe klein ook, is belangrijk. Het werk gaat niet alleen over productie, maar ook over heling en ontwikkeling. Als een groep deelnemers naar het land loopt in de ochtendzon, spreekt een aantal van hen Gerlof aan. Ik heb moeite ze te verstaan, maar Gerlof weet precies wat ze zeggen. Hij maakt een dolletje met ze en er wordt gelachen. Dan gaan ze aan het werk, terwijl wij verderlopen. Gerlof zegt: ‘Mensen groeien als ze ergens wortel kunnen schieten, net als planten.’ Zonder context klinkt dat zweverig, maar het is wel precies wat ik zojuist voor mijn ogen heb zien gebeuren.  

De zorgvuldigheid waarmee alles gebeurt, gaat verder dan praktische landbouw. Hier wordt gewerkt met hoofd, hart en handen. Een groente die uit de grond komt, voedt niet alleen het lichaam, maar ook de eigenwaarde van degene die het zaadje geplant heeft. Een kip is geen productiedier, maar een wezen dat betekenisvol is in het geheel. De boerderij is geen verzameling onderdelen, maar een samenhangend geheel waarin alles elkaar versterkt. Toch zijn er ook grenzen in deze filosofie, blijkt als ik vraag of de grond ook een deelnemer is. “Nee, dat niet, zegt Gerlof, de grond is gewoon de grond.”  

Tekst gaat verder onder de foto.

Na het afscheid koop ik in de winkel nog een zak verse snijbiet, die ochtend van het land gehaald. Als je consequent doordenkt, moet je de grond toch ook zien als deelnemer, denk ik. Maar hoe je daar ook tegenaan kijkt, de Noaberhoeve is meer dan een zorgboerderij. Het is een gemeenschap, een leefwereld, een plek waar mensen opnieuw verbinding vinden; met elkaar, met de beesten, de gewassen en vaak ook met zichzelf. Als ik ’s avonds thuis aan de eettafel pasta met verse snijbiet opschep, heb ik het gevoel dat ik niet alleen een boerderij heb bezocht, maar ook even deel uitmaak van een groter verhaal. En dat komt door die snijbiet.