Een groene islamitische begraafplaats
Groen is de kleur van de islam; volgens de overlevering was het de lievelingskleur van de profeet Mohammed. In Almere is er sinds 2024 een islamitische natuurbegraafplaats, die langzamerhand groen kleurt. Ik spreek Mohamed Maksoedan, secretaris van de Ar-Razamoskee. Vanuit deze moskee is het initiatief genomen tot een islamitische begraafplaats in Almere.
We starten op het ‘oude’ deel van de begraafplaats, terwijl de regen met bakken uit de lucht komt. Mohamed vertelt me over het ontstaan van de begraafplaats. In 2005 was dit de eerste islamitische begraafplaats in Nederland. Vroeger kozen bijna alle moslims voor repatriëring naar het land van herkomst. Mohamed: "Daar weten ze zeker dat ze eeuwige grafrust hebben. Toen de islamitische begraafplaatsen er nog niet waren, werden moslims soms begraven op het islamitische deel van openbare begraafplaatsen. Daar heb je erfpacht, dus om de dertig jaar moet je betalen. En wij kennen onze kinderen en kleinkinderen, maar daar de kleinkinderen van, die hebben zoiets van ‘wie is die man, daar ga ik niet voor betalen.’ En dan kwam het toch regelmatig voor dat graven werden geruimd. Nu hoeft dat niet meer.” De islamitische begraafplaats werd erg populair in de coronatijd, toen repatriëring niet mogelijk was.
Lopend over de begraafplaats kom ik veel meer te weten over de islamitische gebruiken rondom begraven. Zo valt het me op dat de graven hoger zijn dan op reguliere begraafplaatsen het geval is. Het blijkt te maken te hebben met wat moslims geloven dat er na je dood gebeurt. Mohamed: “Wanneer iemand ter aarde is besteld, zal het lichaam in zithouding komen. Daarom worden de graven hoger dichtgemaakt. Een engel stelt dan drie vragen in het Arabisch en een gelovige beantwoordt de vragen in dezelfde taal (ook als hij of zij die taal bij leven niet machtig was!). De vragen zijn: ‘Wie is je God, wat is je geloof en wie is de persoon die hier bij me staat?’ Daarop antwoordt de overledene: “Mijn God is Allah, mijn geloof is de islam en de persoon die naast me staat is de profeet Mohammed.”
Tekst gaat verder onder de foto.
Op de begraafplaats zijn verschillende afdelingen: voor kinderen, voor de resten van lichamen uit geruimde graven en een groter deel voor volwassenen. De begraafplaats raakt intussen behoorlijk vol. Soms is er tussendoor een graf nog leeg. Mohamed legt uit dat deze graven waarschijnlijk gereserveerd zijn voor oudste zonen van families. Die worden idealiter aan de voeten van hun moeder begraven, want – zo zegt de overlevering: ‘Het paradijs ligt aan de voeten van de moeder.’ Ook zijn er kleine graven waarop wel een naam en een geboortedatum staan, maar geen sterfdatum. Dat verbaast me! Mohamed legt uit dat er in die graven lichaamsdelen begraven zijn. In de islam moet elk lichaamsdeel ter aarde besteld worden. Dat vind ik interessant: “En als die persoon dan overlijdt, wordt hij of zij dan bij het lichaamsdeel begraven?” “Als het restant nog intact is, dan zou je dat kunnen doen. Maar vaak zie je dat het al bijna vergaan is.”
Omdat de begraafplaats bijna vol is, realiseerde de moskee in samenwerking met de gemeente Almere vorig jaar een nieuw deel, een stuk verderop gelegen. En wat bijzonder is: dit is een natuurbegraafplaats. We lopen erheen, het is inmiddels gelukkig weer droog, de zon breekt zelfs door. De verschillen met het oudere deel zijn groot: hier zijn veel meer bomen, grafstenen ontbreken en er is veel groen. Langzaam raken de graven bedekt door een dikke laag sedum. Volgens Mohamed is dat belangrijk: “Wanneer een graf begroeid is, dan wordt gezegd dat de bladeren gebedjes zijn die ten goede komen van degene die daar begraven ligt.” Het is dat ik geen moslima ben, anders zou ik hier wel begraven willen worden, op deze prachtige plek.
Tekst gaat verder onder de foto.
Ik vraag Mohamed of duurzaamheid belangrijk is in de islam. Hij antwoordt dat dat voor hem (hij werkt als duurzaamheidsadviseur) belangrijk is: "God heeft de aarde geschapen en wij dienen daar duurzaam mee om te gaan. Het is heel belangrijk voor mij, voor mijn kinderen en voor mijn kleinkinderen dat zij ook het recht hebben om op te groeien in een schoon milieu.” Maar wordt dat idee ook gedeeld door bezoekers van de moskee? “Er wordt een dialoog over gevoerd,” aldus Mohamed: “Mensen zijn zich vaak ook niet bewust dat een bepaalde handeling impact kan hebben. Dus dan is het goed erover te praten.”
Wanneer ik wegrijd, begint het weer te hozen. Ik denk aan de losse lichaamsdelen die in de aarde liggen begraven, terwijl de mensen van wie ze een onderdeel vormden nog op de aarde zijn. Het lijkt me een wonderlijke ervaring als je je geamputeerde been kunt bezoeken. Maar de wetenschap dat je lichaam ‘gefaseerd’ terugkeert naar moeder aarde, vind ik wel heel prachtig. Toch betekenisvoller dan wanneer dat in het ziekenhuis achterblijft!
