Landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt: een rijk verleden, een levende toekomst
In de Betuwe, bij Beesd, ligt landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt: een ruim 900 hectare groot gebied met bossen, weilanden, akkers en boomgaarden. Wat in 1129 begon als Norbertijner abdij, werd verwoest, weer opgebouwd, stond een eeuw te koop en kwam uiteindelijk in het bezit van de voorouders van de familie Van Verschuer, die het inmiddels bijna drie eeuwen lang met zorg en toewijding in stand houdt; een zeldzame continuïteit die overal voelbaar is.
Wanneer ik de drukke A2 verlaat, rijd ik direct een andere wereld binnen. Een statige laan ontvouwt zich, geflankeerd door bomen die met hun kruinen een groene tunnel vormen. Achter de stammen lichten stroken wilde bloemen op, fel contrasterend met het diepgroen van de akkers. De weg voert naar het hart van het landgoed: het monumentale huis van de familie Van Verschuer. Daar ontmoet ik Bernard van Verschuer, die me ontvangt met een arm in een mitella, het gevolg van een fietsongeluk. ‘Het vervelendste is dat ik voorlopig niet mag paardrijden,’ zegt hij met een glimlach.
Ons gesprek komt al snel op de betekenis van verantwoordelijkheid. Precies drie jaar geleden overleed zijn broer, die het familiebedrijf runde, bij een noodlottig ongeval. Kort daarvoor had Bernard afscheid genomen van de gemeente van de Laurenskerk in Rotterdam die hij als hervormd predikant jarenlang had gediend. ‘Ik was net met pensioen,’ vertelt hij. ‘Maar ik verhuisde hierheen, naar het landgoed waar ik deels ben opgegroeid, en ging toch weer aan het werk.’ Als familie een landgoed bezitten blijkt niet alleen een voorrecht, maar ook een enorme opdracht. ‘Mensen denken soms wel dat wij heel rijk zijn, maar de kosten zijn ook ontzettend hoog.’ En dat blijken niet alleen materiele kosten, maar ook de verantwoordelijkheid voor personeel dat in dienst is, soms al jaren en jaren.
Tekst gaat verder onder de foto.
Mariënwaerdt staat bekend om biologische akkerbouw en veeteelt: van graan, fruit en noten tot melk van eigen koeien, die verwerkt wordt tot ambachtelijke kazen. Daarnaast telt het landgoed 37 rijksmonumenten die onderhouden moeten worden, een winkel vol streekproducten en sfeervolle horecagelegenheden. Het hele jaar door vinden er rondleidingen, fairs en bruiloften plaats. Die bedrijvigheid is niet alleen een bron van levendigheid, maar bovenal een manier om het landgoed toekomst te geven. ‘Dat is de heilige opdracht,’ zegt Bernard resoluut. Op mijn vraag wat hij met heilig bedoelt, antwoordt hij: ‘De heiligheid zit in het niet te bediscussiëren gegeven, dat het landgoed nooit een vierkante meter kleiner mag worden. Dat is wat de familietraditie ons heeft toevertrouwd en waardoor er generaties lang grote offers zijn gebracht ten behoeve van het behoud van dit stuk grond.’
We zitten in de tuin, waar een houtduif driftig een nest bouwt in de dakgoot. Het tafereel benadrukt hoe mensen en dieren en het land hier met elkaar leven, ieder met een eigen ritme. Bernard kijkt om zich heen met een mengeling van ernst en levenslust. ‘Ik had nooit de ambitie om het landgoed te leiden,’ zegt hij. ‘Maar eerlijk gezegd: ik vind het best leuk om te doen.’
Tekst gaat verder onder de foto.
Wat me bijblijft na mijn bezoek is hoe nauw verantwoordelijkheid en identiteit hier met elkaar verweven zijn. Het beheren van dit landgoed is een levende, morele opdracht. Juist in een tijd waarin bezit vaak draait om winst of status, treft me hoe hier de notie ‘erfgenaam’ heel concreet handen en voeten krijgt: als hoeder van iets wat jou niet toebehoort, maar wat je ontvangen hebt en dat bedoeld is om door te geven. Bernard sprak van een ‘heilige opdracht’ en ik begrijp nu beter wat hij bedoelt: die opdracht wordt hier geleefd. In het volhouden, het bewaren, het dienen. Van generatie op generatie.
