Beiaardklanken dwarrelen neer over de stad Utrecht
Wie in Utrecht woont of er regelmatig komt, kent het geluid: het carillon dat hoog vanuit de Domtoren over de stad klinkt. Voor de één is het achtergrondmuziek, voor de ander een herkenningspunt. Wie zich er verder in verdiept, ontdekt een wereld vol passie, traditie en een vleugje ondeugendheid.
Samen met Malgosia Fiebig, stadsbeiaardier van Utrecht met een druk schema, mag ik de Domtoren beklimmen. Alleen dat al is een ervaring. De 465 treden lijken eindeloos, maar Malgosia loopt ze in een bijna meditatief, langzaam maar constant tempo omhoog. “Onderweg spreek ik niet”, had ze al gewaarschuwd voor we aan de klim begonnen. Ze is ervaren, deze opgang heeft ze al honderden keren gemaakt en ze weet dat het niet handig is om buiten adem boven te komen als ze daarna nog een uur moet spelen. Na de laatste trede bij de beiaard aangekomen legt ze haar spullen neer en neemt plaats achter het klavier. En dan gebeurt er iets magisch. Zodra haar handen en voeten de toetsen en de pedalen raken, vult de stad zich met muziek. Voor even lijkt Utrecht stil te staan, alsof iedereen luistert. Daarboven, tussen eeuwenoude muren en klokken, ervaar ik hoe bijzonder het is om bij de bron te staan van de muziek die over de stad neerdwarrelt. En wat beneden zo ‘gemakkelijk’ en vluchtig klinkt, is boven, aan de beiaard, keihard werken. Zeg maar gerust: topsport!
Na de bespeling, waarin Malgosia bekende en minder bekende klassieke muziekstukken handig combineert met popnummers en volksliedjes, ontmoet ik Christiaan Winter, docent aan de Nederlandse Beiaardschool. Hij vertelt enthousiast over zijn vak: “In Nederland zijn er ongeveer zestig actieve beiaardiers die samen zo’n 180 carillons bespelen. Ongelooflijk eigenlijk, hè?” Ik grijp mijn kans en vraag wat het verschil is tussen een carillon en een beiaard. “Dat is er niet.” Weer wat geleerd!
Tekst gaat verder onder de foto.
“Hoort het carillon onlosmakelijk bij Nederland?” vraag ik Christiaan. “Ja, en bij Vlaanderen!” voegt hij toe: “Het laten klinken van klokken is ooit begonnen als een eenvoudige manier om de tijd aan te duiden, die klanken werden een melodietje en eigenlijk is het van lieverlee volledig uit de hand gelopen. Nu is het beiaardspel vooral bedoeld om mensen te plezieren, een soort cadeautje aan de stad. Een beiaardier is eigenlijk een gemeenteambtenaar die is aangesteld om het leven van bewoners leuker te maken.”
Christiaan werd opgeleid tot beiaardier, maar eerder ook als kerkmusicus. Hij werkt behalve als beiaardier en beiaarddocent ook als cantor. Is er een verschil, wil ik weten? “Het voelt soms een beetje kwajongensachtig,” bekent hij: “Je klimt torens op, maakt een hoop lawaai en krijgt nooit applaus, want als je weer beneden komt, weet niemand dat jij daarboven zat te spelen. Maar dat maakt het juist bijzonder: je speelt voor de stad, niet voor jezelf.”
Terwijl ik de stenen trap weer helemaal afdaal, galmt de muziek nog na in mijn hoofd. De Domtoren is niet alleen een imposant monument, maar ook een klankkast die Utrecht haar eigen geluid geeft. Dankzij mensen als Malgosia en Christiaan blijft die traditie levend en krijgt niet alleen de stad Utrecht, maar eigenlijk het hele land, dag in dag uit muzikale cadeautjes.
