Grondreis nieuws
- A Beautiful Mess Utrecht – samen iets moois makenOp het terrein van het COA in Utrecht, een beetje verscholen, vind je een bijzondere plek: A Beautiful Mess. Geen gewone horecazaak, maar een restaurant en een ontmoetingsplek die toegankelijk zijn voor iedereen en waar mensen die in het asielzoekerscentrum verblijven tijdelijk kunnen werken.
- Beiaardklanken dwarrelen neer over de stad UtrechtWie in Utrecht woont of er regelmatig komt, kent het geluid: het carillon dat hoog vanuit de Domtoren over de stad klinkt. Voor de één is het achtergrondmuziek, voor de ander een herkenningspunt. Wie zich er verder in verdiept, ontdekt een wereld vol passie, traditie en een vleugje ondeugendheid.
- BollenbaasIk houd van bloembollen. Het is bijzonder om te zien dat er uit zo’n onooglijk bolletje – waarvan je was vergeten dat je het in de grond had gestopt – een paar maanden later een plant met een prachtige bloem groeit. De bollenteelt staat echter bekend om het veelvuldige gebruik van bestrijdingsmiddelen. Maar het kán anders. Daarom ga ik in Sint Maartensvlotbrug, boven in de provincie Noord-Holland, op bezoek bij John Huiberts, die het biologisch telen van bloembollen onder de knie kreeg.
- In de Wieringer bonenWanneer ik uit de auto stap, zie ik de dijk liggen. Daarachter ligt de Waddenzee. Het is zonnig, de schapen grazen op de dijk. Senioren snorren langs op hun elektrische fietsen. Kortom: wie uitstapt op Wieringen voelt zich meteen als op vakantie. Maar ik ga aan het werk, vandaag ga ik op het Wieringereiland op zoek naar een bijzondere bonensoort: het Wieringer boontje.
- Op bezoek bij de grond van David en JannekeIn Drongelen, aan de Bergsche Maas en nabij het Oude Maasje, het rivierengebied met vruchtbare kleigrond, ontmoet ik iemand die al zijn hele leven agrariër is: David van der Schans. Hij pacht hier grond van de Maatschappij van Welstand, net als zijn vader voor hem ook al deed. "Mijn familie pacht hier al vijftig jaar," zegt hij. Het agrarisch bedrijf is gemengd: ze houden melkvee en doen aan akkerbouw in de vorm van suikerbieten, erwten en bonen voor conservering en gras en mais voor de koeien. In totaal hebben ze 150 hectare in beheer, waarvan de helft gepacht.
- De wereld van het wierOesterdief, zeerasp, knotswier, gezaagde zee-eik, Iers mos. De namen van wieren klinken als poëzie. Er groeien wel 285 verschillende soorten zeewier langs onze kust, maar we zijn ons er nauwelijks van bewust. Met Ellen Schoenmakers duik ik, op een heel vroege ochtend van een dag vol bezoeken in Zeeland, in de wereld van het wier.
- Een broodje zoals de Zeeuwen zelfWe rijden een gewone straat in Kloetinge op Zuid-Beveland in, maar van ver laten de vlaggen ons zien waar de bakkerij is. We worden ontvangen door Mariska. Zij kan ons alles vertellen over de lekkernij waarmee deze provincie bekend staat: de Zeeuwse bolus.
- "Wij zijn lopende monumenten" - slavernij in ZeelandBij het Zeeuws Archief, gehuisvest in een statig pand in het centrum van Middelburg, ligt de volledige boekhouding van de Middelburgsche Commercie Compagnie. Deze handelsonderneming was in de 18e en 19e eeuw betrokken bij de trans-Atlantische slavenhandel. In de tuin van het Zeeuws Archief spreek ik Angelique Duijndam, voorzitter van Keti Koti Zeeland. Angelique kwam de afgelopen periode vaak in het nieuws: het monument ter herdenking van de slavernij dat zij op eigen initiatief in Vlissingen plaatste, werd meermaals beklad.
- Grondgebied delen met de wolfIn het hart van Nederland, waar de glooiende Veluwe overgaat in boerenland en heidevelden, staat in 2018 een kleine, vastberaden groep mensen op. Ze hebben een duidelijke missie: het beschermen van het evenwicht tussen mens en natuur. Gewapend met een flinke dosis kennis, hoogspanningsdraden, robuuste palen, slimme sensoren en eindeloos geduld, helpen ze veehouders hun vee te beschermen tegen wolven. Jeannet Hulshof, voorzitter van Stichting Wolf Fencing Nederland, is één van hen.
- Het geluk van vlasIn Duiven sta ik tussen de goudblonde stengels van vlas, die in de zomerzon bijna licht lijken te geven. Het is oogsttijd bij het Linen Project en ik mag meekijken en -helpen. Aafje, die me rondleidt, straalt als ze vertelt over de vlasteelt en het linnen dat daaruit voortkomt. “Eerste hand oogst brengt geluk,” zegt ze. Dat klinkt als een grapje, maar als ik mijn eerste bos stengels uit de grond trek, voelt dat toch bijzonder.
- Landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt: een rijk verleden, een levende toekomstIn de Betuwe, bij Beesd, ligt landgoed Heerlijkheid Mariënwaerdt: een ruim 900 hectare groot gebied met bossen, weilanden, akkers en boomgaarden. Wat in 1129 begon als Norbertijner abdij, werd verwoest, weer opgebouwd, stond een eeuw te koop en kwam uiteindelijk in het bezit van de voorouders van de familie Van Verschuer, die het inmiddels bijna drie eeuwen lang met zorg en toewijding in stand houdt; een zeldzame continuïteit die overal voelbaar is.
- De Naoberhoeve: een plek die je wortels laat voelenIn het Drentse Echten ligt een bijzondere zorgboerderij waar landbouw meer is dan productie en dagbesteding meer is dan zorg. Op De Noaberhoeve van Gerlof Pronk en zijn vrouw groeit alles samen: mensen, dieren, planten en aarde.
- Het Gasselterveld: de Malediven van Nederland‘Moet je dit eigenlijk wel willen, die zandwinning?’ vraag ik aan boswachter Linde Veldhoen. We kijken uit over het Gasselterveld, het azuurblauwe meer dat tegenwoordig bekendstaat als de Malediven van Drenthe. Linde lacht even, maar haar blik wordt snel serieuzer. ‘Dat is een goede vraag,’ zegt ze. ‘Aan de ene kant heeft het landschap er enorm onder geleden. Je kunt dit gebied eigenlijk zien als een holle kies: de zandwinning heeft er een diepe hap uitgehaald. Maar aan de andere kant heeft het ook iets bijzonders opgeleverd. Zonder die winning was dit heldere meer er nooit geweest.’
- Onvrije grondenTerwijl ik Drenthe doorkruis, valt me op dat ik zeer uiteenlopende landschappen voorbij zie komen. Van zacht-glooiend landschap met oude akkers, houtwallen en grote rietgedekte boerderijen, tot stille heidevelden en geurende dennenbossen. Wanneer ik verder noordwaarts kom, vlakt het reliëf af en worden de akkers groter en snijden kanalen en sloten het landschap in strakke patronen. Ik ben beland in landschap dat is bepaald door kolonisten en arbeiders die veen systematisch hebben afgegraven voor turf.
- De schoonheid van EmmeloordAls ik aan Emmeloord denk, denk ik niet direct aan schoonheid. Het centrale plein, De Deel, is een grote rechthoekige parkeerplaats. Dat de architect het San Marcoplein in Venetië voor ogen had bij het ontwerp van De Deel is niet zo goed zichtbaar. Toch zijn er mensen die Emmeloord prachtig vinden. Evert de Graaff is zo iemand. Samen lopen we door Emmeloord en spreken we over wat de stad en de Noordoostpolder voor hem betekenen.
- Een groene islamitische begraafplaatsGroen is de kleur van de islam; volgens de overlevering was het de lievelingskleur van de profeet Mohammed. In Almere is er sinds 2024 een islamitische natuurbegraafplaats, die langzamerhand groen kleurt. Ik spreek Mohamed Maksoedan, secretaris van de Ar-Razamoskee. Vanuit deze moskee is het initiatief genomen tot een islamitische begraafplaats in Almere.
- Een wijnbos in LelystadIs het een wijngaard? Nee, het is een wijnbos. Johan en Lidwien verbouwen druiven en maken wijn, maar benaderen de planten en de grond heel anders dan gebruikelijk is in de wijnbouw. Ik zocht Johan op en hij dompelde me onder in de wereld van compostthee, mycelium en meeldauw. Figuurlijk dan.
- Architectuur van de Limburgse grondOveral in Nederland staan kerken en andere bouwwerken van Pierre Cuypers, de architect van het Centraal Station en het Rijksmuseum in Amsterdam. In 1885 weigerde koning Willem III naar de opening van dat museum te komen: het ontwerp van het gebouw was ‘veel te katholiek’. Dat klopte ook wel, want Pierre Cuypers was, ook volgens zichzelf, een rooms-katholieke architect. Vandaag bezoek ik het huis waar hij geboren en getogen is en waar hij later ook atelier hield. Ik ben benieuwd: wat verbond Cuypers met de Limburgse grond?
- Fietsen en koffie in de Limburgse heuvelsAls er iets is dat Limburg uniek maakt ten opzichte van alle andere Nederlandse provincies, dan zijn het wel de prachtige heuvels. Glooiende velden, dorpjes met schuine straten en de vallei van de Maas: rijdend door Zuid-Limburg blijf ik me verwonderen over hoe mooi dit landschap is. Zeker in het zuiden vinden veel Nederlanders het ‘al een beetje buitenland’, met Maastricht als bruisend middelpunt. Maar voor de Limburgers is het thuis. En voor menig wielrenner betekenen die heuvels nog iets anders, namelijk ‘klimmetjes’! Nergens in Nederland zoveel hoogtemeters te bedwingen als hier. Bij wielrennen hoort een koffiestop, en wie dat als geen ander weten zijn Brian en Shivani van Fixed Gear Coffee. Ze hebben een café naast de iconische Cauberg in Valkenburg én in hartje Maastricht. Vandaag ga ik op bezoek om meer te horen over hun passies: koffie en fietsen en wat dat met Limburg te maken heeft.
- Slecht behandeld, slecht herinnerd en slecht betaald“Je kon mijnwerker worden, of je kon mijnwerker worden,” zo omschrijft oud-voorman Wiel Niks zijn beroepskeuze eind jaren ’50. We zitten aan zijn keukentafel in het rustige Ubachsberg, een heerlijk stuk vlaai voor ons. Wiels vader was mijnwerker, diens vader was mijnwerker, en als oudste van zeven kinderen was er voor Wiel geen geld om te studeren. Hij werd dus ondergronds mijnopzichter in de Oranje-Nassau mijnen bij Heerlen, Zuid-Limburg, tot aan de mijnsluiting in 1974. Ik ben op bezoek bij Wiel om meer te weten te komen over die mijnbouw en het mijnwerkersleven. Er gaat deze middag een ondergrondse wereld voor me open.
